امروزه كامپيوترهاي laptop بخش جدا نشدني از زندگي و كار بسياري از مردم شده است. با افزايش و بهبود امكانات كاري استفاده از اين نوع كامپيوتر ها هم بالا گرفته است.

لپ تاپ ها به دليل ماهيت شان مشكلات جديدي براي كاربران ايجاد مي نمايند كه از همه مهم تر افزايش دردهاي اسكلتي عضلاني در اندام هاي فوقاني است. نخستين كامپيوتر هاي laptop براي استفاده كوتاه مدت و پرتابل طراحي و ساخته شدند، ولي مي بينيم امروزه كاربرد آنها عوض شده، سرعت و ظرفيت ذخيره آنها بالا رفته و در يك كلام محبوبيت آنها منجر شده تا افراد هر چه بيشتر اين نوع كامپيوتر را جايگزين كامپيوترهاي معمولي يا desktop نمايند. در واقع نو كه آمد به بازار كهنه شود دل آزار!

كامپيوتر laptop برخلاف مدل هاي desktop از نظر محل استفاده هيچ محدوديتي ندارند. تقريبا همه جا و با هر هدفي قابل استفاده اند. جدابيت كمي نيست وقتي بتوانيد با خيال راحت برنامه تفريحي بعد از ظهرتان را طراحي كنيد، در جلسه اي نشسته يادداشت برداريد، نظراتتان را به ديگران عرضه نمائيد، گزارش كارتان را ارائه كنيد، به صفحات وب سري بزنيد، بنويسيد، مطالعه كنيد و حتي مسابقه ورزشي و فيلم با آن تماشا كنيد.

محبوبيت ديگري كه laptop دارد انعطاف پذيري و قابليت انطباق آن در بيشتر مكان هاست. بدين معنا كه كاربر هنگام كار با آن مي تواند درهروضعيتي كه دلش ميخواهد قرارگيرد؛ بنشيند، بخوابد حتي راه برود!
اگر laptop تا اين اندازه عالي است پس چه ايراداتي دارد؟ كمي صبر كنيد! حتي سازندگان laptop هم مشكلات ارگونوميكي آن را تائيد مي كنند.

چهار علت اصلي براي بروز مشكلات ارگونوميكي در زمان كار با laptop وجود دارد كه سه تاي آن را در اين شكل مي بينيد:

وضعيت A:
در اين وضعيت مي بينيد كه laptop با فاصله و ارتفاع زياد از بدن كاربر وحد دسترسي بازوهاي او قرار گرفته به طوري كه كاربر مجبور است براي كار با آن كشش بيش از حدي به بازوانش وارد نمايد. درنتيجه شانه ها، گردن، پشت، بازوها و دست هاي او به شدت دردناك مي شوند.

وضعيت B:
كاربر در اين حالت laptop را در حد فاصل ران و سينه (روي زانوها) قرارداده در اين حالت بازوها در وضعيت مطلوبي هستند و هيچ فشار اضافي به آنها وارد نمي شود اما نگاه كنيد به سر كاربر كه به پائين خم شده ! اين وضعيت باعث انقباض و درنتيجه دردناك شدن عضلات پشت، گردن، شانه ها و سينه مي گردد.

وضعيت C:
همان طور كه مي بينيد، laptop روي سطح يك ميز استاندارد قرار گرفته كه براي كار با كامپيوتر desktop طراحي شده است. سطح اين ميز خيلي پائين است و به علت فاصله كم كاربرتا laptop نگاه كردن به صفحه نمايشگر به راحتي امكان پذير نيست.

توجه كنيد كه در اين حالت، دست ها از آرنج بالاتر بوده و مچ به لبه ميز تكيه دارد. همچنين كمر توسط پشتي صندلي حمايت نمي شود. اين وضعيت ريسك آسيب به گردن، پشت، آرنج و مچ را افزايش مي دهد.

كاربران laptop هنگام كار تقريبا يكي از اين سه وضعيت بدني را خواهند داشت. مدت زماني كه درهر يك از اين حالت هاي نامناسب و دردناك سپري شود، احتمال بروز دردهاي مزمن را در آينده تقويت مي نمايد.

در محيط هايي كه در آنجا از laptop استفاده مي شود، شرايطي وجود دارد كه باعث افزايش مشكلات شما مي شود. ازجمله:
- مكان هاي استفاده به گونه اي است كه وضعيت نشستن به ندرت مي تواند عوض شود. مانند حالت نشسته روي مبلمان خانه و اتاق هتل ها، صندلي هاي قطار، اتومبيل يا هواپيما.
- شرايط نور و روشنائي در اغلب اماكن براي laptop تنظيم نشده است. بنابراين درخشندگي به اضافه زاويه ديد نامناسب و عدم امكان تنظيم صفحه نمايش اغلب منجر مي شود به قرار گرفتن در يك وضعيت دردناك مي شود.
- صفحه نمايش LCD زاويه ديد محدودي دارد و براي استفاده مشترك و چند نفري در يك زمان واز زواياي متعدد به سختي قابل تنظيم است.
- صفحه كليد كوچك با وسعت محدود و اشاره گري كه به عنوان موس در laptop استفاده مي شود نيز مي تواند باعث بروز ناراحتي در كاربر شود.
- استفاده از اشاره گر گوي شكل eraser head اغلب باعث مي شود كاربر فشار زياد و غير ضروري به انگشتان و بازوها وارد كند.

و اما چهارمين علتي كه سبب مي شود laptop را متهم سازيم، ايجاد آسيب هاي ناشي از فشارهاي تكراري است.

از آنجائيكه laptop تقريبا همه جا با كاربر است و مورد استفاده قرار مي گيرد، بديهي است كه كاربر مدت زمان بيشتري نسبت به نوع desktop در حال استفاده از آن باشد. اگر شما روزانه مدت زمان نسبتا زيادي را با laptop كار مي كنيد، يك پيشنهاد جالب برايتان داريم:

Laptop خود را دو منظوره كنيد. چه طور؟
- يك كابل Splitter (به قيمت تقريبي 7 دلار) و يا يك سوئيچ USB (حداقل 10 دلار) تهيه و در سيستم خود نصب نمائيد. چه فايده اي دارد؟ با اين تجهيزات اضافي شما مي توانيد با موس يا صفحه كليد اضافي و در ارتفاعي مناسب و به راحتي كار كنيد.
- با اين روش laptop شما دو منظوره خواهد بود هم ثابت و هم پرتابل. مي توانيد هر زمان كه بخواهيد يك سري متعلقات اضافي را فقط با يك كابل به آن مرتبط كنيد و كارتان را راه بيندازيد: مثل صفحه نمايش، صفحه كليد و موس.
- با اين روش بي آنكه به چشمتان فشار آيد يا دچار گردن و انواع دردهاي بالا تنه و پشت شويد به راحتي با laptop محبوبتان كارمي كنيد.
- با اين روش ديگر نيازي به چند كابل و اتصالات مختلط براي هر وسيله نيست و ديگر درد سر نصب برنامه هاي متعدد برروي چند كامپيوتر و نقل و انتقال اطلاعات بين آنها را نخواهيد داشت.
- به غير از اينها شما هروقت كه بخواهيد مي توانيد به راحتي محل كارتان را از يك نقطه به نقطه ديگر منتقل كنيد.
- هرچند كه كامپيوترهاي laptop با توجه به راحتي كاربران تغيير حاصل نكرده اند، ولي لوازمي ساخته شده اند كه استفاده از آنها تنش و فشار به كاربر در برخي شرايط كمتر مي كند.

منابع:

1. Griffin، Timothy، "The Adaptive Laptop". October، 2001. Timothy Griffin، Industrial Design Program، The University of Calgary.
2. Kupper، Ansgar (2000) "Seating and the Virtual Office"
http://www.system-concepts.com/articles/office-ergonomics/seating-and-the-virtual-office